Sự phát triển bùng nổ của AI đang khiến thị trường lao động thay đổi nhanh chóng, nhưng không phải kỹ năng nào cũng dễ bị thay thế. Theo chuyên gia nghề nghiệp Benjamin Todd, có 5 nhóm kỹ năng sẽ ngày càng giá trị trong 5 năm tới nhờ khả năng thích nghi và làm việc cùng AI.
AI đang tái định hình thị trường lao động toàn cầu
Khoảng hơn một thập kỷ trước, Benjamin Todd thành lập tổ chức 80,000 Hours với mục tiêu giúp mọi người tìm được công việc ý nghĩa và phù hợp lâu dài.
Thời điểm đó, thế giới vừa trải qua cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, thị trường lao động đầy bất ổn và thế hệ trẻ gặp nhiều khó khăn trong định hướng nghề nghiệp. Đến năm 2026, thị trường lại tiếp tục bước vào một giai đoạn biến động mới với sự bùng nổ của AI.
Các công cụ trí tuệ nhân tạo hiện đã có thể viết nội dung, lập trình, thiết kế, phân tích dữ liệu, tự động hóa quy trình và hỗ trợ chăm sóc khách hàng. Điều này khiến nhiều công việc truyền thống đứng trước nguy cơ bị thay thế hoặc thay đổi mạnh mẽ.
Tuy nhiên, theo Benjamin Todd, vẫn tồn tại một số nhóm kỹ năng mà AI khó có thể thay thế hoàn toàn — ít nhất trong tương lai gần.
Những kỹ năng không bị ảnh hưởng bởi AI trong tương lai
Kỹ năng giao tiếp sẽ ngày càng quan trọng
Theo Todd, mọi tổ chức đều cần những người có khả năng truyền đạt thông tin hiệu quả, cả bên trong lẫn bên ngoài doanh nghiệp.
Khi AI giúp việc tạo nội dung trở nên cực kỳ dễ dàng, giá trị không còn nằm ở việc “viết thật nhiều”, mà nằm ở khả năng xác định nội dung nào thực sự cần được tạo ra, hiểu rõ nhu cầu của khán giả, đánh giá chất lượng thông tin và xây dựng niềm tin với cộng đồng. Đây là điều AI vẫn còn hạn chế.
Trong tương lai, những kỹ năng như xây dựng thương hiệu cá nhân, quản lý mạng xã hội, làm PR, tổ chức sự kiện hay phát triển newsletter sẽ ngày càng trở nên quan trọng. Todd cho rằng người làm nội dung không nên cạnh tranh trực tiếp với AI ở tốc độ sản xuất, mà cần tập trung vào góc nhìn riêng, khả năng kết nối và sự chân thực.
Kỹ năng xã hội vẫn là “vũ khí” của con người
Dù AI đang ngày càng giỏi trong giao tiếp, con người vẫn có nhu cầu rất lớn về sự kết nối thực tế. Một nghiên cứu từ nhà kinh tế học David J. Deming của Harvard cho thấy những công việc đòi hỏi kỹ năng xã hội có xu hướng tăng lương đều theo thời gian.
Trong bối cảnh AI phát triển nhanh, các kỹ năng như xây dựng mối quan hệ, thấu hiểu cảm xúc, giải quyết xung đột, đàm phán và làm việc nhóm sẽ trở nên giá trị hơn bao giờ hết. Đây là nhóm năng lực rất khó để AI tái tạo hoàn toàn vì liên quan tới cảm xúc, sự đồng cảm và khả năng đọc ngữ cảnh xã hội.
Todd khuyến khích mọi người chủ động tham gia các tổ chức như Toastmasters hoặc rèn luyện thông qua sách và hoạt động cộng đồng để cải thiện kỹ năng giao tiếp xã hội.
Kỹ năng lãnh đạo và ra quyết định khó bị thay thế
Năm 2017, nhóm của Benjamin Todd từng phân tích những kỹ năng xuất hiện nhiều nhất trong các công việc có nhu cầu tuyển dụng cao. Kết quả cho thấy kỹ năng đứng đầu không phải lập trình hay kỹ thuật, mà là khả năng phán đoán, ra quyết định và lãnh đạo.
AI có thể xử lý dữ liệu rất nhanh, nhưng việc xác định điều gì thực sự quan trọng, nên ưu tiên vấn đề nào và đưa ra quyết định phù hợp với bối cảnh thực tế vẫn cần con người chịu trách nhiệm. Khi AI tự động hóa ngày càng nhiều tác vụ lặp lại như sắp lịch, tổng hợp dữ liệu hay báo cáo, vai trò của những người có khả năng định hướng và ra quyết định sẽ càng nổi bật hơn.
Theo Todd, cách tốt nhất để phát triển kỹ năng này là quan sát những người lãnh đạo giỏi xung quanh bạn, tìm hiểu cách họ suy nghĩ và xử lý vấn đề trong thực tế.
Kỹ năng vận hành doanh nghiệp sẽ ngày càng cần thiết
Một doanh nghiệp không thể vận hành chỉ bằng ý tưởng hay công nghệ. AI có thể hỗ trợ tự động hóa hành chính, nhưng những công việc liên quan đến quản lý vận hành thực tế vẫn cần con người xử lý.
Điều này bao gồm các hoạt động như tuyển dụng, điều phối nội bộ, quản lý tài chính, quản trị văn phòng hay xử lý vấn đề nhân sự. Theo Todd, khi các công ty tăng trưởng nhanh hơn nhờ AI, họ càng cần những người giỏi vận hành để giữ cho hệ thống hoạt động ổn định.
Đây là nhóm công việc ít được chú ý nhưng lại cực kỳ quan trọng. Ông cũng cho biết nhiều doanh nghiệp hiện luôn trong tình trạng “khát” nhân sự có kỹ năng operations. Một cách để phát triển năng lực này là tham gia trực tiếp vào các dự án quản lý thực tế hoặc tự vận hành một mô hình nhỏ như kinh doanh online, tổ chức sự kiện hay quản lý cộng đồng.
Kỹ năng triển khai AI là lợi thế lớn nhất tương lai
Nếu chỉ chọn một lời khuyên quan trọng nhất, Benjamin Todd cho rằng mọi người nên học cách sử dụng AI để giải quyết công việc thực tế. Hiện nay, AI làm rất tốt các tác vụ rõ ràng và ngắn hạn như viết code, tạo nội dung, tóm tắt dữ liệu hay phân tích thông tin.
Tuy nhiên, AI vẫn gặp khó khăn với những công việc phức tạp kéo dài nhiều tuần hoặc liên quan tới phối hợp nhiều con người. Đó là lý do vai trò “human-in-the-loop” — con người giám sát AI — đang ngày càng quan trọng.
Các kỹ năng cần thiết trong giai đoạn này bao gồm hiểu điểm mạnh và điểm yếu của AI, biết cách viết yêu cầu hiệu quả, kiểm tra lỗi AI, thiết kế quy trình kết hợp AI và xác định vấn đề nào thực sự phù hợp để ứng dụng AI.
Todd nhấn mạnh rằng không nhất thiết phải biết lập trình mới làm được điều này. Quan trọng hơn là hiểu cách ứng dụng AI vào lĩnh vực mình đang làm việc.